سيستم های موقعيت ياب
بشر همواره سودای ماجراجويي وکاوش درمحيط پيرامون خود راداشته است. جنگل،کوه،بيابان، دريا، هوا وفضا ازجمله مکان هايي بوده است که بشربه جستجو درآنهاعلاقه داشته است.درکنار اين کاوش ها همواره مسئله مکان يابی وجهت يابی به عنوان مسئله مهمی مطرح بوده است.در ابتدا بشر بوسيله ستارگان واجرام آسمانی به مکان يابی پرداخت.در ادامه ازابزارهای ديگری چون شاخص،نشانه های طبيعی ,ساعت و قطب نما برای مکان يابی استفاده شد.با دستيابی انسان به فضا فصل جديدی در امکان استفاده از وسايل موقعيت يابی ماهواره ای فراهم شد.
انواع سیستم های موقعیت یاب عبارتند از :
GPS: Global Positioning System
اين سيستم مجموعه ای از ۲۴ ماهواره است که زمین را دور میزند و در هر مدار ۴ ماهواره قرار دارد و توسط وزارت دفاع ایلات متحده آمریکا پشتيبانی میشود. راکتهای کوچکی نيز ماهواره ها را در مسير صحيح نگاه میدارد. به اين ماهواره ها نوستار (NAVSTAR) نيز گفته میشود.اين ماهواره ها از محاسبات ریاضی سادهای برای پخش اطلاعات استفاده میکنند که به عنوان طول و عرض و ارتفاع جغرافيايی، توسط گيرندههای زمینی ترجمه شدهاند.
GLONASS: Global Navigation Satellite System
گلوناس يك سامانه ناوبري ماهواره اي است كه توسط اتحاد جماهير شوروي بنيان نهاده شدو هم اكنون توسط دولت روسيه اداره مي شود. واژه گلوناس از حروف ابتدايي عبارت انگليسي "سامانه ماهواره اي ناوبري جهاني " تشكيل شده و همتاي آمريكايي اين سا مانه، جي پي اس (سامانه مكان يابي جهاني) است ، توسعه گلوناس از سال ۱۹۷۶ آغاز شد و پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي در سال ۱۹۹۱توسط روسيه ادامه يافت . از آن زمان پرتاب هاي متعددي تا تكميل نهايي اين مجموعه ماهواره درسال ۱۹۹۵ صورت گرفت اما همزمان با مشكلات ا قتصادي روسيه، سامانه نياز به تعمير اساسي پيدا كرد. در ابتداي سال ۲۰۰۱ روسيه متعهد شد تا تعمير گلوناس را تا سال ۲۰۱۱ به پايان برساند و در سال هاي اخير با هدف تسريع پرو ژه و اتمام آن تا سال ۲۰۰۹ ، با كشورهاي ديگر از جمله هند مشاركت مي كند. هدف ازايجادگلوناس در ابتدا براي تأمين اهداف نظامي شوروي سابق در ناوبري، مكان يابي و تعيين سرعت موشك هاي باليستيك به صورت بلادرنگ شكل گرفت . اين سامانه، سومين سامانه ناوبري توسعه يافته توسط شوروي محسوب مي شد و قرار بود جايگزين سامانه مكان يابي ماهواره اي تسيكادا شودكه موقعيت ها رابايك تادوساعت تأخيرزماني ارائه مي داد.گفته مي شود يك دريافت كننده گلوناس مي تواند با استفاده از سيگنال هاي ماهواره اي، موقعيت مكاني را با دقت ۱۰۰ متر بر روي زمين۱۵۰ متر در ارتفاعات و ۱۵ سانتيمتر بر ثانيه در مورد سرعت اجسام متحرك تعيين كند.

نشان واره سيستم مکان ياب ماهواره ای گلوناس روسيه
Galilei
سامانه گالیله که مربوط به کشورهای اتحاديه اروپا و قرار است به همراه کشورهای اسرائيل، هند، عربستان سعودی، کره جنوبی، اکراين، چين و مراکش تا سال ۲۰۱۰ به صورت موثر به کار گرفته شود. سيستم موقعيت ياب جهاني گاليله، شبكهاي متشكل از 30 ماهواره خواهد بود كه بر اساس كارايي اين ماهوارهها، اطلاعات دقيقي در خصوص زمان و مكان در اختيار كاربران بر روي زمين و حتي در هوا و فضا قرار خواهد گرفت. اين پروژه ماهواره يي پيشرفته ارزشي بالغ بر 3/4 ميليارد يورو (معادل 4 ميليارد دلار و 3/2 ميليارد پوند) دارد كه از محل سرمايهگذاريهاي خصوصي و دولتي تامين شده و لقب پر هزينهترين پروژه فضايي تاريخ را به خود گرفته است.
نخستين ماهواره از سري ماهوارهها در 28 دسامبر (هفتم دي ماه 84) به مدار زمين پرتاب شده است. اين پرتاب به وسيله يك موشك «سويوز» ساخت روسيه و از پايگاه فضايي «بايكونور قزاقستان» صورت گرفته است.

لوگوی پروژه گاليله
BeiDou Navigation System
سامانه بيدو (Beidou) که مربوط به کشور چين میباشد. در روز 30 اکتبر 2000 چين ماهواره بيدو-1آ و در دسامبر همان سال بيدو-1بی را در مدار زمين قرارداد. ماهواره های بعدی اين سيستم موقعيت ياب در سالهای 2003 و 2006 با موفقيت پرتاب شدند.

نشان واره سيستم مکان ياب ماهواره ای بيدو چين
برخلاف سيستمهای جی پی اس،گالیله وگاليله،چينی ها ماهواره های خودرادرمدار ژئوسنکرون قرار داده اند. مزيت اين راه حل در اين است که بيدو به تعداد کمتری ماهواره نياز داشته باشد اما در عين حال سطح پوشش داده شده توسط بيدو کمتر از سيستمهای رقيب خواهد شد. محدوده تحت پوشش بيدو از طول جغرافيايی 70 تا 140 درجه شرقی و عرض جغرافيايی 5 تا 55 درجه شمالی تجاوز نخواهدکرد.

مناطق تحت پوشش سيستم موقعيت ياب بيدو
QZSS: Quasi-Zenith Satellite System
اين سامانه که توسط کشورژاپن طراحی وپياده سازی شده است دارای3 ماهواره می باشد.اولين ماهواره ازاين سری به نام 'Michibiki' در11 سپتامبر2010 به فضا پرتاب شد.دوماهواره ديگر اين سامانه تا سال 2013 به فضا پرتاب می شوند.با توجه به دارا بودن3ماهواره دارای دقت محدودی می باشد.

محدوده تحت پوشش سامانه QZSS
IRNSS: Indian Regional Navigational Satellite System
اين سيستم ناوبری ماهواره ای توسط سازمان تحقيقات فضايی هند توسعه يافته وتحت نظردولت هند است.اولين ماهواره ازاين سری بين محدوده زمانی سال های 2012تا2013 به فضاپرتاب خواهد شد و تا سال 2014 اين پروژه تکميل خواهدشد.اين سامانه ازهفت ماهواره تشکيل شده است.

نشان واره سيستم ناوبری ماهواره ای هند

محدوده تحت پوشش سامانه IRNSS
منبع : ویکی پدیا

